و حال آن كه پيش از اين ، شهادت يك عادل كافى بود . دلالت نصوص روايى نيز با تأمّلات و دقت‌هاى افراطى عقلى مورد مناقشه قرار گرفت . سخت‌گيرى زياد در پذيرش احاديث باعث شد كه در دائرهء حجيّت اخبار و منابع نقلى استنباط ، محدوديتى به وجود آيد و بسيارى از احاديث معتبر از دور استنباط خارج شود . همين امر ، زمينه را براى رجوع به ديگر منابع فقه يعنى قرآن كريم و عقل فراهم ساخت . اعتماد بيش از اندازه به عقل كه از فعاليّت فلسفى حوزهء اصفهان متأثر بود ، و نيز سخت‌گيرى در حجيّت ظنون خاص ، گرايش به سوى حجيّت مطلق ظنّ را در پى داشت و بدين ترتيب ، فقه شيعه به رأى ، قياس و استحسان كه همواره با آن‌ها در ستيز بود ، نزديك شد . گرايش جدّى به عمومات و مطلقات آيات قرآن كريم و تشكيك در بسيارى از اجماعات و آراى فقيهان پيشين ، از ويژگىهاى گرايش عقلى است . 2 - 4 - 4 . گرايش اخبارى تكيهء افراطى برخى فقيهان اصولى به عقل ، به طور طبيعى ، مخالفت برخى از فقيهان را برانگيخت و به صورت اعتماد وسيع به احاديث و محدود كردن دائرهء به كارگيرى عقل در استنباط متجلى شد . سخت‌گيرى در پذيرش اخبار واحد ، به تسامح در سند حديث و نيز مردود ندانستن دلالت آن به مجرّد وجود استبعاد عقلى منجرّ گرديد كه نتيجهء آن ، اهتمام زياد به جمع‌آورى اخبار و تدوين مجموعه‌هاى بزرگ روايى مانند « بحار الانوار » و « وسائل الشيعه » بود . فقيهان اخبارى و برخى از فقيهان غير اخبارى بر اين باور بودند كه مىتوان ، بلكه بايد بر تمامى احاديث موجود در كتب اربعه ( كافى ، من لا يحضره الفقيه ، تهذيب و استبصار ) اعتماد كرد . همچنين ، برخى از آنان نصوص قرآنى را بدون داشتن تفسيرى روايى حجّت ندانستند و بدين ترتيب ، به تعطيل نصوص قرآنى در مسير استنباط متمايل شدند . بخشى از مباحث اصولى ، مورد مناقشه ، و حجيّت اجماع ، مورد انكار فقيهان اخبارى قرار گرفت . البته در ميان فقيهان اخبارى كسانى بودند كه تا اندازهء زيادى از اين افراط بر كنار بوده و نظراتى معتدل‌تر داشتند .